Trẻ chậm nói, khi nào cần can thiệp?

Vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà trẻ bị chậm nói, có thể là do có vấn đề ở cơ quan phát âm hoặc tâm lý hay điều kiện giáo dục gây ra các sự rối loạn về ngôn ngữ ở trẻ em. Dù là vì bất kỳ lý do nào đi nữa thì cũng cần có những cách thức để khắc phục vấn đề này. Bố mẹ có thể tìm sự trợ giúp từ các chuyên gia, các bác sĩ, những người có đầy đủ kiến thức và kinh nghiệm để hỗ trợ. Cùng tìm hiểu xem trẻ chậm nói khi nào cần đi khám qua bài viết dưới đây nhé.

1. Quá trình phát triển ngôn ngữ của một đứa trẻ bình thường

Giai đoạn phát triển ngôn ngữ bình thường sẽ trải qua các giai đoạn như sau:

  • Giai đoạn 3 – 6 tháng: Trẻ có biểu hiện chăm chú nhìn vào người nói chuyện và biết quay đầu về phía có âm thanh. Trẻ bắt đầu phân biệt được những tiếng động phát ra từ các vị trí khác nhau và có thể nói được các từ có nguyên âm “a” như từ “ba”, “bà”;
  • Giai đoạn 6 – 9 tháng: trẻ bắt đầu nói được 2 âm đơn giản như “ma ma”, “ba ba”;
  • Giai đoạn 9 – 12 tháng: Ở giai đoạn này, bé đã có thể phát ra âm “ê” hoặc “a” kéo dài thành một chuỗi âm thanh, tuy nhiên phát âm vẫn chưa rõ ràng. Vào khoảng 11 tháng hoặc 1 tuổi, một số bé đã có thể nói được 2-3 từ đơn khá rõ như: bố, bà, mẹ…;
  • Giai đoạn 12 – 15 tháng: Trẻ phát âm tương tự như tiết tấu trong âm nhạc với ý muốn giữ cho câu chuyện được tiếp tục;
  • Giai đoạn 15 – 18 tháng: Ở giai đoạn này trẻ đã có thể sử dụng được 4 từ như là tên các con vật kết hợp với cử chỉ, vẫy tay, chỉ chỉ tay. Trẻ 18 tháng tuổi bắt đầu nói và tự ghép 2 từ với nhau, hình thành trật tự câu. Trẻ biết ít nhất 6 bộ phận trên cơ thể, chỉ được 1-2 hình ảnh quen thuộc khi nhìn vào các loại tranh ảnh như: hình bố mẹ, hình con vật…;
  • Giai đoạn 18 – 24 tháng: trẻ biết khoảng 25 từ, có thể gọi tên người, biết chào hỏi, biết từ chối;
  • Giai đoạn 2 – 3 tuổi: trẻ nói rất nhiều, ở độ tuổi này trẻ có thể biết từ 50 – 200 từ, thích tự nói chuyện khi chơi. Trẻ 3 tuổi có thể nói ra các cụm từ có đầy đủ chủ vị, biết sử dụng các câu đơn giản, biết đặt và trả lời được các câu hỏi về cái gì, ở đâu, có hay không…;
  • Giai đoạn 3 – 4 tuổi: Trẻ có thể nói được các câu phức tạp và sử dụng ngôn ngữ khá tốt, lúc này bé đã có thể kiểm soát được cường độ giọng nói, có ngữ điệu như người lớn và thường đặt câu hỏi về cái gì, ở đâu, tại sao…

2. Nguyên nhân trẻ bị chậm nói

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ bị chậm nói, tuy nhiên cụ thể thì có thể nhóm lại thành 2 nhóm chính, đó là:

2.1. Nguyên nhân bệnh lý

Khi các cơ quan liên quan tới phát âm như tai, mũi, họng của bé xuất hiện vấn đề hoặc não bộ hoặc bộ phận chỉ huy ngôn ngữ xuất hiện các vấn đề như dị tật, bại não, viêm màng não hay di chứng để lại sau khi xuất huyết não, thì cũng có thể dẫn tới chứng chậm nói ở trẻ.

2.2. Nguyên nhân tâm lý

Trong cuộc sống bận rộn hiện nay, vì lý do cơm áo gạo tiền nên nhiều cha mẹ không quan tâm đủ tới con cái, điều này cũng dẫn đến việc trẻ bị chậm nói hơn bình thường. Hay ngược lại, sự cưng chiều thái quá của các bậc phụ huynh cũng là một nguyên nhân. Hoặc sâu xa hơn có thể là trường hợp bé bị ảnh hưởng tâm lý từ một hoặc những biến cố trong cuộc sống.

3. Trẻ chậm nói: Khi nào cần can thiệp?

Trước tiên cha mẹ, người thân cần chú ý chăm sóc, quan tâm phát triển kỹ năng ngôn ngữ ở trẻ phù hợp với độ tuổi, và cần can thiệp sớm khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường về phát triển ngôn ngữ.

Các biểu hiện bất thường về phát triển ngôn ngữ ở trẻ:

  • Không đáp ứng với giọng nói hay những âm thanh to khi bé 6 – 8 tuần tuổi;
  • Không cười với giọng nói của cha mẹ lúc 2 tháng;
  • Không quan tâm đến người và vật xung quanh lúc 3 tháng;
  • Không quay đầu theo hướng âm thanh lúc 4 tháng;
  • Không cười tự phát lúc 6 tháng;
  • Không bập bẹ lúc 8 tháng;
  • Không nói được từ đơn lúc bé 2 tuổi;
  • Không nói được một câu đơn giản khi bé 3 tuổi…

Nếu thấy trẻ có một trong những biểu hiện trên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để các bác sĩ kiểm tra. Tuỳ theo mức độ chậm nói và độ tuổi của trẻ các bác sĩ sẽ có nhiều hình thức can thiệp khác nhau như tư vấn, hướng dẫn cha mẹ huấn luyện ngôn ngữ cha mẹ tại gia đình, hoặc cần kết hợp chuyên gia ngôn ngữ, tâm lý và bác sĩ để can thiệp thúc đẩy ngôn ngữ ở trẻ.

Đối với trẻ chậm nói do nguyên nhân thực thể, đa phần là do trẻ có vấn đề về thính lực. Các bác sĩ phải điều trị về thính lực cho trẻ.

Đối với trẻ bị điếc nhẹ và điếc trung bình thì việc điều trị trước 5 tuổi rất có hiệu quả.

Trong những trường hợp điếc do viêm tai, thủng màng nhĩ, trẻ sẽ được điều trị bằng phẫu thuật, vá màng nhĩ để nâng sức nghe. Với những trường hợp không nghe lại được thì phải can thiệp bằng cách đeo máy nghe.

4. Trẻ chậm nói và cách khắc phục

  • Biện pháp đầu tiên vô cùng đơn giản để khắc phục tình trạng con nít chậm nói chính là cha mẹ hãy giao tiếp thường xuyên với con, đồng thời khuyến khích và khen ngợi khi bé nói chuyện;
  • Khuyến khích con nói chuyện: Cha mẹ cần dành sự quan tâm, chăm sóc con toàn diện, từ đó thúc đẩy khả năng ngôn ngữ tuỳ theo độ tuổi của bé. Trẻ em có khả năng nghe hiểu trước khi có thể tự nói, do đó cha mẹ cần có biện pháp kích thích trẻ nói sớm;
  • Thường xuyên đọc sách, đọc truyện cho con nghe. Tập cho con thói quen tập trung vào người đối diện hay vào đồ vật nào đó mà cha mẹ nhắc đến;
  • Chủ đề giao tiếp nên trực quan, liên quan đến những món đồ quen thuộc hay có ngay trước mặt hoặc nhắc đến những việc đang xảy ra;
  • Không gượng ép, thay vào đó hãy khuyến khích, khen ngợi khi trẻ tập nói;
  • Nên dạy cho trẻ những từ đơn giản, dễ hiểu, có thể là những câu chuyện quen thuộc hàng ngày;
  • Tập cho bé nghe những âm thanh khác nhau hay giao tiếp qua những hình ảnh hay ngôn ngữ cơ thể;
  • Không cho trẻ xem truyền hình hay sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều. Cha mẹ có thể xem cùng với con các chương trình giải trí phù hợp như hoạt hình, ca nhạc thiếu nhi để giúp trẻ học các từ ngữ mới và xây dựng phản xạ ngôn ngữ.

Khi trẻ có dấu hiệu chậm nói, cha mẹ nên quan sát, theo dõi những thay đổi và đưa trẻ đến các trung tâm y tế để thăm khám và bác sĩ sẽ có phương án xử lý, điều trị phù hợp.

QUÝ KHÁCH ĐĂNG KÝ DỊCH VỤ CỦA DRCARE VIETNAM THEO FORM DƯỚI ĐÂY: